Skip to main content

...............................................................................................................

.......................................................
NIEUWS WO2
ACHTERGRONDEN
BEZETTING NL
CURIOSA VAN DE OORLOG
DOSSIER KLAAS FABER
DOSSIER MARKTPLAATS
FOTO'S
JODENVERVOLGING
LANDOORLOG
LUCHTOORLOG
OORLOGSDAGBOEK
OVERZICHT WO2
Oorlogsfiguren top-20
VANDAAG GEBEURD
ZEEOORLOG
Memobord gastenboek
Indie-45-50
marktplaats-fotos
Leestafel
marai
INDEPERS

 N I E U W S  -  W O 2  . T K    

 

  N    E    D    E   R   L   A   N   D  

 
H O O F D F I G U R E N

uit de
O O R L O G
 

 
In deze rubriek bestaat de verdeling
  • de goeden
  • de slechten
  • de twijfelgevallen.

Deze indeling is niet blijvend. De jongste toevoeging dd. 28-11-2011 is Kees Kaptein, van wei helaas geen uitvoerige persoonlijke data bekend zijn. Hij heeft als politieman in Den Haag en leider van de afdeling Judenreferat tussen 1500 en 2000 Joden opgespoord, en in veel gevallen mishandeld.

 

Bij de twijfelgevallen staat Mussert: hij was zeker niet te vergelijkne met de moordenaar Rauter, die voor 90% verantwoordelijk voor alle terreur en Jodenvervolging in Nederland was.

 

Ook staat daar de enige vrouw die geèxecuteerd is, Ans van Dijk, de Jodin die zo´n 700 andere Joden verried.

 

Te stellen dat de redactie geen vorkeur heeft, is onzin. De volgorde geeft onze voorkeur aan, zoals rechters ook een oordeel vellen over mensen en daden. Onze voorkeur hoeft de uwe niet te zijn. Stuur gerust uw voorkeur met uw motivatie; interessante redeneringen publiceren we graag. O ja: het aantal slachtoffers telt wel degelijk.

 

Daarom hebben we Mussert ook het voordeel van de twijfel gegeven: hij heeft zelf nooit iemand ook maar een klap gegeven, of opdrac ht tot geweld gegeven; maar hij heeft zich aan de andere ook nooit teweer gesteld tegen de Jodenvervolging of de terreur tegen bveolking of het verzet, Voor zover het te peilen is, was het ook nooit Musserts bedoeling iemand kwaad te doen. Dat lag bijvoorbeeld bij SS-generaal Rauter heel anders.

 

Per 23-12-2015 zijn er nog niet-opgenomen kandidaten voor de goede lijst:
 
  • familie Bogaard: lieten op hun boerderij in Nieuw-Vennep 100 Joden onderduiken
  • pater Titus Brandsma, rector Univ. v. Nijmegen, openlijk tegenstander van Duitsers
  • mevrouw Geertruida Wijsmuller-Meyer, organisatrice Joodse kinderreding
  • mevrouw
    Mies Boissevain, feministe, schoonheidsspecialiste, organisatrice verzet en Joodse kinderredding
  • mevrouw Corrie ten Boom. Haarlemse onderduikorganisatrice
  • Iman van den Bosch, oprichter steunfonds zeevarenden en onderduik
  • Liepke Scheepstra, landelijk knokploegleider
  • ds Nanne Zwiep, anti-Duitse dominee uit Enschede
  • Leendert Valstar, knokploegleider
  • Isaac van der Horst, penningmeester landelijke knokploegen
  • Jan Thijssen, oprichter illegale radiodienst
  • Theo Dobbe, knokploegleider
  • Jan Verleun, priesterstudent Sint-Oederode, liquidator van groep CS-6
  • Gerrit Willem Kastein, neuroloog, communist, leider CS-6
  • mevrouw
    Joke Folmer, zonder beroep, leidster groep pilotenredders Fiat Libertas
  • Wim Speelman, leider Trouwgroep
  • baron  Pierre Louis d'Aulnis de Bourouill, student rechten Leiden, succesvol gedropt geheim agent, leider Packard Groep
  • Louis Bosch van Rosenthal, comm. vd. koningin Utrecht, coördinator verzet
  • ds Gerard Pontier, Heerlen, Joodse kinderenredder
  • mevrouw
    Gisela Söhnlein. studente geografie Utrecht, Joodse kinderenredder
  • Geert Lubberhuizen, student Utrecht, Joodse kinderenredder
  • Piet Meerburg, Student Amsterdam, Joodse kinderenredder. leider ASV-groep
  • mevrouw Ad Groenendijk, stdentge geografie Utrecht, leidster Joodse kinderenredding
  • Jan Meulenbelt, student Utrecht, Joodse kinderenredder, medeleider Kindercomité
  • aartsbisschop Jan de Jong, protesteerde openlijk tegen nazi's, Jodenhelper
  • Frans Goedhart, oprichter van Het Parool, leider Paroolgroep
  • Piet Nak, Amsterdams straatveger en communist, mede=-organisator Februaristaking Amsterdam
  • mevrouw
    Jacoba van Tongeren, leidster Amsterdamse verzetsgroep 2000
  • George Maduro, officier en verzetsman, Antilliaan
  • Han Stijkel, Haags leider verzetsgroep en homosexueel
  • Secundo Ecury, Surinaams verzetsman in Nederland
  • prof. Rudolf Cleveringa, Leids hoogleraar, openlijk protesteerder tegen Jodenvervolging
  • Frans van Hasselt, Delfts student WW-kunde, organisator eerste protestaking in Nederland tegen Jodenvervolging
  • Ernst Cahn, Joods verzetsman in Nederland, eerste buitenlander in NL die door nazi's geëxecuteerd werd
  • Sally Dormits, Joods verzetsleider in Rotterdam

De lijst is niet definitief.

 

Voorgesteld 29-11-2011:

  

  • Bob van der Stok, 'piloot van Oranje
  • Pater Bleijs, de 'Aal van Oranje'
  • Jan van Dulm, onderzeebootkapitein die Duitse onderzeeër torpedeerde
  • Gerhard Badrian , Duitse Jood, verzetsman, werkte met Gerrit van der Veen
  • Tobias Biallosterski, Joods-Nederlands geheim agent
  • mevrouw
    Jos Mulder (Brunita Gemmeke), verzetsvrouw, koerierster en geheim agente, enige vrouwelijke ridder MWO naast Wilhelmina
  • pastoor Vullinghs uit Grubbenvorst, die meteen in verzet kwam en zijn gehele dorp inspireerde
  • Leendert Schijveschuurder, communist, medewerker Frebruaristaking, eerste geëxecuteerde Nederlander



 
De goeden die stierven


Walraven van Hall
★ 10 februari 1906 - † 12 februari 1945

Van Hall was de grootste Nederlandse verzetsman. Hij was een succesvolle effectenhandelaar in Zaandam en bouwsde de illegale sociale dienst,  het Nationaal Steunfonds, opgericht door Iman van den Bosch, verder uit en regelde vaste, illegale uitkeringen voor onderduikers.

Kreeg als bijnaam 'de olieman'
, wegens zijn vermogen om problemen op te lossen. Fiancierde ook het gewapend verzet. Onderduik en verzet hebben dankzij hem noioit geldgebrek gekend.
 
 


Johannes Post
★ 4 oktober 1906 - †  16 juli 1944

Uiterst actieve knokploegleider uit het dorp Nieuwlande in Drenthe (dat als dorp onderduikers opnam). Zat in bestuur landelijke knokploegen. Overviel tientallen politiebureaus en distributiekantoren, zelfs 4 op één dag op 23 mei 1943. Verraden op 15 juli 1944 bij een overval op het Huis van Bewaring I (Weteringschans) in A'dam om collega Jan Wildschut, te bevrijden.



 

Heleen
Kuipers-Rietberg

★ 26 mei 1893 - † 27 december 1944

Tante Riek
, door Ad van Liempt omschreven als 'de moeder van de onderduikers. Verzetsstrijdster en óprichitster van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO). Verraden door Miep Oranje en gestorven in kamp Ravensbrück. In totaal doken in Nederland ongeveer 350.000 mensen onder, het hoogste aantal uit bezet Europa.
 







 

Gerrit van der Veen
26 november 1902 - † 10 juni 1944

Gerrit-Jan van der Veen, beeldhouwer, zat al snel in het Kunstenaarsverzetg en richtte de persoonsbewijzencentrale op, die in de oorlog ruim 80.000 valse kaarten produceerde. Pleegde o.m. de overval op het Amsterdamse bevolkingsregister. In juni 1944 werd Van der Veen gefusilleerd na een mislukte overval op het Huis van Bewaring in Amsterdam om verzetsvrienden te bevrijden.

 


Bernard IJzerdraat
13 november 1891 - † 13 maart 1941

De eerste verzetsman. Schreef al op de dag van de Nederlandsde overgave een glasheldere opeorp tot verzet en stichtte de Geuzen. Hij en een aantal collega's werden al snel door loslippigheid van anderen gearresteerd en op 13 maart1941 na het 'Geuzenproces' gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Hun dood inspireerde Jan Campert tot zijn gedicht 'De achttien dooden'.









 

 
De goeden die het overleefden
 
Ds Frits Slomp - 'Frits de Zwerver'
5 maart 1898 - † 13 december 1978

In de oorlog ging hij fel tekeer tegen de Duitse bezetters, zowel vanaf de kansel als clandestien bij de Anti-Revolutionaire Partij en het CNV. In juli 1942 dook hij onder. Toen ontmoette hij Heleen Kuipers-Rietberg (Tante Riek) die hem overhaalde eind 1942 begin 1943 de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers ('LO') te organiseren. Dat deed hij met veel succes. Wel werd hij in 1944 nog gearresteerd maar uit de gevangenis in Arnhem bevrijd door Johannes ter Horst, de belangrijke Twenste knokploegleider.
 




Henk van Randwijk
★ 9 november 1909 - † 13 mei 1966

De onderwijzer Van Randwijk deed verzetswerk en werd hij hoofdredacteur van het verzetsblad Vrij Nederland. Het blad kreeg veel aanhang onder Van Randwijk, die een linkse koers aanhield bij het aanvankelijk cghristelijke blad. Na de oorlog publiceerde hij o.m. succesvolle boeken over de oorlog.
 
 
 
Rudolph Cleveringa
★ 2 april 1894 - † 15 december 1980

Hoogleraar recht aan de Universiteit Leiden. Sprak als enige op 26 november 1940 een openbare protestrede uit tegen het ontslag van zijn Joodse collega's - en die ene daad maakte hem beroemd. Dat leidde tot een studentenstaking en sluiting van de universiteit.
 
 
Henri Winkelman
★ 17 augustus 1876 - † 27 december 1952

De Nederlandse opperbevelhebber tijdens de Duitse inval. Hij boog niet voor de Duitsers en bracht daarom de gehele oorlog als krijgsgevangene in Duitsland door.

 

 

 


Pieter Gerbrandy
★ 13 april 1885 - † 7 september 1961

Tweede premier tijdens de oorlog, benoemd door koningin Wilhelmina, net als zij duidelijk tegenstander van Duitsland. Van oorsprong jurist, steunde Nederlandse verzet.
 
 
 
 


KoninginWilhelmina
★ 31 augustus 1880 - † 28 november 1962


Van 1890 tot 1948 koningin van de Nederlanden. Leidde tijdens de oorlog de regering in ballingschap te Londen. Was duidelijk anti-Duits. Churchill noemde haar 'de engie vent in het Nederlandse kabinet'. Voor heel veel Nederlanders in bezet gebied was zij hèt symbool van vrijheid, en als zodanig van groot belang.
 
 
 
 
De slechten

 
 
Hans Albin Rauter
★ 4 februari 1895 - † 25 maart 1949

De Oostenrijker Rauter leidde als Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland de SS en de SD en zodoende de terreur, de Jodenvervolging en de vervolging van het verzet. Een aanslag waarbij hij toevallig zwaargewond raakte leidde tot 117 represaillemoorden. Hij was verantwoordelijk voor vrijwel alle executies en vermoorde Joden. Na de oorlog in Nederland berecht en gefusilleerd.
 
 
Anton van der Waals
★ 11 oktober 1912 - 26 januari 1950
 
Grootste verrader van Nederland. Veroordeeld voor de dood van 83 verzetsmensen, m.n. van het 'Engelandspiel'. Gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte.
 

Arthur Seyss-Inquart
★ 22 juli 1892 - † 18 oktober 1946

Hitlers (Oostenrijkse) gouverneur oftewel Reichskommissar in Nederland. Probeerde aanvankelijk de bevolking in te palmen, toen dat niet lukte werd zijn beleid steeds repressiever. In 1946 in Neurenberg ter dood veroordeeld en opgehangen. 
 
 
 
 

 Kees Kaptein

★  191? - †  194?

Politieman en Jodenjager in Den Haag. Spoorde 1500 tot 2.000 Joden op, mishandelde vaak. Hij is mogelijk de slechtste Nederlander uit de oorlog 
 
Zie ook bericht dd 21-11-2011 bij Achtergronden>>>
 
 
 
Willem Henneicke
?? 1909 - †  1944
 
Leider van een groep van 50 Jodenjagers (Colonne-Henneicke) in de periode van maart tot september 1943. Kregen een premie van ongeveer fl. 7,50 per Jood. Stal eveneens. De groep vatte ongeveer 8500 Joden. In december 1944 door verzet vermoord.
 
 

 
 
Henk Feldmeyer
30-11-1910 - 22-02-1945

De hoogste Nederlandse SS-er - 'Standartanführer' (kolonel) in de zg. Germaansche SS en 'Hauptsturmführer' in de Waffen-SS (men kon lid zijn van beide organisaties en in elke een andere rang hebben). Feldmeyer vocht aan het oostfront. Hij zette later in Nederland een moordactie op om vooraanstaande Nederlandse anti-Duitse burgers te vermoorden, de 'Aktion Siolbertanne'. Dat leverde 54 doden op - burgemeesters, apothekers, de schrijver A.M. de Jong. Feldmeyer droeg er ook door zijn voorbeeld sterk toe bij dat 25.000 Nederlandse jongemannen zich aanmeldden bij de Waffen-SS. Hij stierf volgens de meeste bronnen bij aan vliegtuigaanval.
 
 
 
De twijfelgevallen

 
Anton Mussert
★ 11 mei 1894 - † 7 mei 1946

Ingenieur bij Rijkswaterstaat, daarna oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Voorstander van Groot-Nederland, los van Duitsland. Geen Jodenhater, Joden waren lid van de NSB. Heeft nooit directe verantwoordelijkheid voor Jodenvervolging of geweld tegen verzetsmensen gehad. Stelde zich niet teweer tegen de terreur en de vervolgingen .Moet ook van vele wandaden van NSB-ers en Nederlandse SS-erstegen Joden of verzetsmensen geweten hebben.en is in die zin medeverantwoordelijk
Hoopte op premierschap, maar de Duitsers namen hem niet serieus. Gefusilleerd.
 
 
 
David Cohen
★ 31 december 1882 - † 3 september 1967

Cohen werd in 1941 samen met Abraham Asscher door de Duitsers (ongevraagd) als voorzitter aangesteld van de Joodsche Raad. Via de raad gaf de bezetter de anti-Joodse maatregelen door aan de Joodse bevolking. Asscher en Cohen besloten met de Duitsers mee te werken, om erger te voorkomen. Cohen overleefde. Het voorzitterschap van de Joodsche Raad werd hem na de oorlog ernstig aangerekend.
 
 
 
Dirk Jan de Geer
★ 14 december 1870 - † 27 november 1960
Minister-president van het eerste oorlogskabinet, zag Duitsland als overwinnaar en wilde een vredesverdrag. In augustus 1940 door Wilhelmina gedwongen tot aftreden en na de oorlog berecht en veroordeeld tot 1 jaar voorwaardelijk wegens opzettelijke benadeling van de staat. 
 
 
 
 
Jan de Quay
★ 26 augustus 1901 - † 4 juli 1985

De Quay richtte met Einthoven en Linthorst Homan de omstreden maar populaire Nederlandsche Unie op, een door de Duitsers aanvankelijk toegelaten politieke beweging als alternatief voor de NSB maar waarvan de top tot inschikkelijkheid bereid was. Toch kwam De Quay als gijzelaar in kamp Sint-Michielsgestel terecht. Van 1959 tot 1963 was De Quay minister-president.

 

 


Hans Max Hirschfeld
★ 29 mei 1899 - † 4 november 1961

Hirschfeld was in de Tweede Wereldoorlog secretaris-generaal en daarmee hoogste man op het ministerie van economische zaken. Hij werkte met de nazi's samen, maar trachtte ook dwangarbeid van Nederlanders in Duitsland te voorkomen. Was ondanks dat zijn mate van samenwerking met de Duitsers te vergoelijken?
 
 
 
Ans van Dijk
24 december 1906 - † 14 januari 1948
 
Verraadster van minstens 700 Joden, zelf Joods. Als enige vrouw na berechting gefusilleerd ion 1948. Volgens rechtsgeleerde prof Belinfante onterecht, omdat zij door de Duitsers werd bedreigd.
 
 
 
 
 
Vergeten verraders

 
Er zxijn ook verraders die na de oorlog bekend waren, maar sindsdien nauwelijks meer in de annalen voorkomen. Daar is moeilijk een reden voor te geven. Misschien kan als enige aanwijzing gelden dat het werk van Loe de Jong de toon op alle gebieden heeft gezet.
 
Matthieu Smedts, verzetsman, journalist, oud-hoofdredacteur van Vrij Nederland na de oorlog, noemt in zijn oorlogshistorie 'Den Vaderland getrouwe' uit 1962, dus ruim genoeg na de oorlog, de volgende namen:
  • Johnnie den Droog, een zogenaamde 'V-Mann' die ook door J.B. Charles genoemd wordt
  • Ploos, idem
  • Slagter, idem
  • Wymenga, idem
  • Ridderhof, idem.

Bij dit lijstje mogen nog vermeld worden, de later bekend geworden namen:

  • Dries Riphagen (foto links) , een Amsterdamse dief en soeteneur, die Jodenjager werd en een belangrijk verrader, met vele doden op zijn  geweten die vele slachtoffers ook nog bestal en rijk en in vrijheid stierf in Zwitserland
  • Miep Oranje, de vrouw die o.m. de 'moeder van de onderduikers', Heleen Kuipers-Rietberg verried; zij verdwenen na de oorlog spoorloos
  • Adriana Valkenburg (1894-1967), een hoerenmadam, Jodenverraadster tegen betaling, die ter dood werd veroordeeld maar gratie kreeg.

 

 
 
 

BIJGEWERKT 01-12-2011

 

I   N   D   E   X


 

 

 

 

De Goeden


zaterdag 3 december 2011

 

  • Walraven van Hall
  • Johannes Post
  • Heleen Kuipers-Rietberg
  • Gerrit van der Veen
  • Henk van Randwijk
  • Rudolph Cleveringa
  • Henri Winkelman
  • Pieter Gerbrandy
  • Koningin Wilhelmina

 

 

De Slechten


 donderdag 1 december 2011

 

  • Arthur Seyss-Inquart
  • Kees kaptein
  • Wim Henneicke
  • Henk Feldmeyer

 

 

 

De Twijfelgevallen


zaterdag 3 december 2011

  • Anton Mussert
  • David Cohen
  • Dirk Jan de Geer
  • Jan de Quay
  • Hans Max Hirschfeld
  • Ans van Dijk

 

 

De Onbekende verraders


zaterdag 3 december 2011

 

  • Dries Riphagen
  • Miep Oranje
  • Adriana Valkenburg

 

 

De Sadisten


zaterdag 7 december 2011