Skip to main content

...............................................................................................................

.......................................................
NIEUWS WO2
ACHTERGRONDEN
BEZETTING NL
CURIOSA VAN DE OORLOG
DOSSIER KLAAS FABER
DOSSIER MARKTPLAATS
FOTO'S
JODENVERVOLGING
LANDOORLOG
LUCHTOORLOG
OORLOGSDAGBOEK
Oorlogsdagboek Remco R
OVERZICHT WO2
VANDAAG GEBEURD
ZEEOORLOG
Memobord gastenboek
Indie-45-50
marktplaats-fotos
Leestafel
marai
INDEPERS





 O O R L O G S 

 D A G B O E K 




Losse en soms persoonlijke notities van mensen die zich met WO2 bezig houden


 C O L U M N 

Nederlands verzet was ongelofelijk uitgebreid en zeer succesvol

door Arthur Graaff



De onderduik in zijn geboorteplaats Velp viel journalist John Jansen van Galen zondag in zijn radiocolumn op OVT van de VPRO (op minuut 32) nogal tegen: maar zo'n 50 huizen, 240 mensen, 2 procent van het inwonertotaal van 10.000 mensen. Hij vond dat niet veel en was geneigd om de stelling dat de meeste Nederlanders zich in de oorlog 'grijs' hadden gedragen, te onderschrijven. Hij sprak erover vanwege het net verschenen boek 'Verborgen in Velp, monument voor moedige mensen' over de onderduik in de mooie plaats van zijn jeugd.

Misschien klopt het voor Velp wel dat het niet overhield, maar voor Nederland als geheel totaal niet. Nederland was één van meest tegenwerkende bezette landen uit de oorlog. Daar is dan ook een hoge prijs voor betaald:  250.000 Nederlandse oorlogsdoden, allen burgers, de 105.000 vermoorde Joodse Nederlanders daarbij inbegrepen.

Er bestaat overigens geen enkel bezet land waar al in 1941 een zo groot en openlijk protest tegen de Jodenvervolging klonk: de Februaristaking van 25 februari. Daar gingen trouwens nog twee studentenstakingen in Delft en Leiden van oktober 1940 aan vooraf. Daarop volgden ook nog de artsenstaking, de april-meistakingen en tenslotte, de Spoorwegstaking. Het vreemde is, dat Nederland ook het land was met verreweg de meeste collaboratie, althans de eerste twee jaar.

Zo werkten letterlijk alle bedrijven en overheden rustig verder, inclusief alle Rotterdamse werven (was die stad niet net gebombardeerd?), Fokker, de rijkswapenfabriek aan de Hemweg in Amsterdam-Noord - en bovendien ook ondernemingen als Van Leers vatenfabriek en de Hollandia-kledingindustrie in Amsterdam, beide Joodse bedrijven - ja, wat moest je? Nederland was ook het enige land ter wereld waarvan onderzeeërs aan beide kanten meevochten.

Yad Vashem heeft tegenwoordig een - door Nederland betaalde - database. Je kunt daar 'Velp' intikken, en dan komt eruit dat er  25 Velpenaren door de Israëlische staat onderscheiden zijn voor het redden van Joden. In totaal zijn er nu ruim 5.300 Nederlanders die die onderscheiding ontvingen - waarmee Nederland wereldwijd volkomen aan kop staat.

Omgerekend betekent het dat 1 op de 1.800 Nederlanders onderscheiden is voor het redden van Joden - de nummer twee op de totaallijst is opmerkelijk genoeg Polen, met ruim 6.300 onderscheidingen - maar relatief was dat maar 1 op de 4.300 inwoners.

De onderduik in Nederland was enorm, en dat telt tegenwoordig mee als verzet, maar van dr Loe de Jong mocht dat aanvankelijk juist niet meetellen. Volgens prof dr Marjan Schwegman, de Jongs opvolger als directeur van het NIOD, is dat onzin en waren het er 350.000 - een stad als Utrecht helemaal leeg.

Die onderduikers werden volgens Schwegman bovendien gesteund door naar haar schatting ruwweg het dubbele aantal helpers, 700.000, samen een miljoen mensen die in meerdere of mindere mate bij het verzet betrokken waren. En die kenden allemaal minstens één persoon, een nicht, tante vriend, maar nu ben ik aan het gissen - die heus wel wisten dat er iets aan de hand was, maar hun mond stijf dicht hielden.

Die onderduikers en hun helpers deden in ieder geval iets dat de nazi's onmiddellijk zouden bestraffen met weken of maanden gevangenisstraf of concentratiekamp. Nederland was het tegendeel van 'grijs'. Nog een puntje over de verdediging in mei 1940: De Jong vermeldt bijvoorbeeld niet dat de nazi-Duitsers in vier dagen hier 500 vliegtuigen verloren - waarvan na de oorlog Bundeswehr-generaals (ook nog ex-Wehrmacht) zeiden dat daardoor de nazi's Engeland niet in de Battle of Britain konden verslaan. Het is hoog tijd voor mijn nieuwe boek over misverstanden over de oorlog.

Op de lijst van Yad Vashem scoort Velp relatief hoog. Een veel grotere plaats als Emmen heeft bijvoorbeeld maar 18 'Rechtvaardigen onder de Volkeren', op een bevolking van toen 50.000 mensen. Over Aalten zullen we het maar even niet hebben, ik wil de feestelijke stemming niet bederven: 2.500 onderduikers op 10.000 inwoners, en 23 onderscheiingen. Maar het gaat naturlijk niet om de top tien.

Of dat Nederland als enige land ter wereld drie organisaties telt, die door Yad Vashem onderscheiden zijn... Dus op Johns vraag hoe goed wij eigenlijk waren tijdens de oorlog, is het antwoord simpel: uitstekend! En nog gefeliciteerd met Velp, John!







Notities bij de dood van Heinrich Boere



door Rob van Olm, de journalist die Boere opspoorde in 2000




De oorlogsmisdadiger Heinrich Boere is op zondag 1 december 2013 overleden. Ik werd de dag erna diverse keren gebeld; wat ik van zijn dood vond?

Ik ben op een vreemde manier in het leven van Heinrich Boere gekomen en ik heb niet kunnen overzien wat de gevolgen daarvan voor hem zouden zijn.

    In 1999 was ik bezig met een boek over de Amsterdamse verzetsgroep CS-6, waarvoor ik dagelijks het archief van justitie bezocht. Ik werd geholpen door een ambtenaar, die bijzonder loyaal voor mij was. Maar op een dag hield hij een rapport, dat ik ter inzage had aangevraagd, op zijn schoot.

    ‘Daar mag je niet in kijken,’ zei hij. Het viel me op dat hij er zo zedig bij zat, zijn knieën tegen elkaar, alsof hij iets te verdedigen had. Het bleek een dossier van een gevluchte, ter dood veroordeelde oorlogsmisdadiger. Als de ambtenaar niet zo geheimzinnig had gedaan had ik er waarschijnlijk geen aandacht aanbesteed, bovendien: wat was dat voor onzin om niet in het dossier van een oorlogsmisdadiger te mogen kijken?

    Ik besloot hem verder niet in verlegenheid te brengen en wendde me tot de hoogste instantie: de procureur-generaal van de Nederlandse staat, mr. Brilman. Brilman had een groot gedeelte van zijn leven besteed aan het opsporen van gevluchte oorlogsmisdadigers, maar werd daarbij sterk gehinderd door het zogenaamde Führererlass. Een wet die nota bene door Hitler zelf was ingesteld en inhield dat iemand voor de rest van zijn leven Duits staatsburger was, als hij in het Duitse leger had gediend. Als Duits staatsburger werd hij niet uitgeleverd. Duitsland zelf zag geen noodzaak deze man te vervolgen.

    Brilman hield zich aan de regels en wilde mij geen inzage in het geheime rapport geven. Maar ik merkte ook dat hij het wel fijn vond als iemand zich met dit dossier zou bezighouden. Zijn beperkte mogelijkheden hadden hem behoorlijk gefrustreerd, wellicht dat een journalist minder ambtelijke hindernissen bij het onderzoek zou tegenkomen.

    We vonden een compromis. Hij zou een kopie voor mij maken, waarbij alle persoonlijke gegevens met Tipp-ex (waar wordt dat nog gebruikt?) doorgestreept zouden worden. Enkele dagen later kreeg ik een nagenoeg witgekalkt dossier in handen. Het bleek om een Silbertanne-moordenaar te gaan, die na zijn ter-doodveroordeling naar Duitsland was gevlucht. Ik kwam op het idee de Tipp-ex met een paperclip te verwijderen, wat wonderwel makkelijk ging. Zo kwam ik achter de naam: Heinrich Boere, geboren te Eschweiler, Duitsland, op 27 september 1921. Laatste verblijfplaats: Burgemeester van Akenstraat in Maastricht.

    Waar vlucht iemand naar toe?  De oplossing leek mij even simpel als het gebruik van de paperclip: Naar de plek waar hij is geboren. Ik schreef een brief aan de gemeente Eschweiler en vroeg het adres van de heer Heinrich Boere, in verband met een familiereünie. Een week later kreeg ik zijn adres.

    Ik ben naar Eschweiler gereden en heb aangebeld. Hij leek niet eens van me te schrikken. We hebben die middag in zijn keukentje zitten praten. Ik denk dat hij verrast was dat ik alleen maar vragen stelde en niet mijn verontwaardiging toonde. Ook merkte ik dat het hem opluchtte te praten, hoewel het woord spijt niet in zijn vocabulaire aanwezig was. Later heb ik hem nog een paar keer bezocht en maakte ik aantekeningen van onze gesprekken. Bij ons vierde gesprek vroeg ik hem of hij wilde meewerken aan een documentaire (nadat een subsidie-aanvraag voor een boek bij Bijzondere Journalistieke Projecten was afgewezen).

    De documentaire, die ik samen met Jan Louter maakte, werd door de NPS in 2000 uitgezonden. Naar mijn weten is de documentaire niet in Duitsland uitgezonden, maar hij kwam wel onder ogen van een aantal Duitse advocaten. Die waren zo verontwaardigd dat het nog steeds onmogelijk was een oorlogsmisdadiger op grond van het Führererlass uit te leveren, dat zij alsnog een juridische procedure zijn begonnen en erin geslaagd zijn Boere  in 2010 veroordeeld te krijgen.

    Ik heb ook nog de rechtszaal bezocht, waar Boere in een invalidenwagen werd binnengereden. Geitenwollen sokken in geruite pantoffels. Ik had de indruk dat hij acteerde dat alles langs hem heen ging, ook nu toonde hij geen spijt.

    Nu is hij dood. Wat ik ervan vind? Weinig, eerlijk gezegd. Mijn verontwaardiging kan nog wel steeds opgewekt worden als het over het Führererlass gaat. Hoe is het mogelijk dat deze wet is blijven bestaan en dat er geen regering in Europa erop heeft aangedrongen deze te vernietigen. Boere had vijftig jaar eerder veroordeeld moeten worden, toen hij nog in de kracht van zijn leven was. Gerechtigheid is voor zijn slachtoffers, en de nazaten daarvan, veel te laat gekomen.
   
Rob van Olm




Rob van Olm schreef 'Recht al barstte de wereld' over Reina Prinsen Geerligs en de verzetsgroep CS-6, de meest actieve moordgroep van Nederland in de oorlog, die mede aanleiding was voor de Silbertanne-moorden. Klik op de foto voor een link naar Bol.com.

De flaptekst:

De meeste leden van de Amsterdamse verzetsgroep CS-6 zijn tijdens de oorlog gefusilleerd. Bekende namen als die van de familie Boissevain, Hans Katan, Pam Pooters, Gerrit Kastein, Jan Verleun, Jan van Mierlo en Leo Frijda.

Maar ook naamloze studenten, kunstenaars en communisten, veelal rond de twintig jaar. De naam van Reina Prinsen Geerligs is vooral bekend geworden door de literaire prijs die haar ouders hebben ingesteld voor debuterende schrijvers. Winnaars waren onder anderen Gerard Reve en Harry Mulisch.

Minder bekend is dat Reina Prinsen Geerligs in CS-6 zat en zelfs tot gewapend verzet was overgegaan. In Oranienburg is zij samen met Truus van Lier en Nel Hissink-van den Brink gefusilleerd; zingend en met opgeheven hoofd. Er zijn veel raadselen omtrent haar arrestatie. Tot lang na de oorlog hebben haar ouders geprobeerd erachter te komen wat er precies met hun dochter is gebeurd.

Rob van Olm heeft het onderzoek voortgezet. Recht al barste de wereld is een fascinerend boek, waarin hij via gesprekken met getuigen en een speurtocht in archieven alsnog iets van de waarheid achterhaalt. Tevens beschrijft hij de ondergang van CS-6 en de werkwijze van de SDers Rühl, Viebahn, Mollis, Wehner, Walter, Kuiper en Oelschlägel.









Oorlogsdagboek van Arthur Graaff, hoofdredacteur van Nieuws-wo2.

Marijnissen: begrip voor Nederlanders in 1940



door Arthur Graaff
DEN HAAG - 22-02-2013 - In een column in de NRC en op de site van SP vraagt oorlogsliefhebber Jan Marijnissen om begrip voor de 'collaboratie'  van de Nederlanders in 1940 en 1941. In die jaren stond Nederland daar bol van, zo erkent Marijnissen.

Dat verbaast latere generaties enorm, hem ook, maar hij probeert het te begrijpen tegen de achtergrond die er toen was. Het heeft overigens enkele decennia geduurd voordat dit gegeven überhaupt hardop erkend werd door historici en de 'gewone burgers' er niet meer ondersteboven van raakten.

Marijnissen tracht zich in te leven in de kennis en opvattingen uit die tijd over de Duitsers. De collaboratie waarop Marijnissen wijst, was overigens zo omvangrijk dat er geen Europees equivalent voor bestond.

Dat ging zelfs zo ver dat ook alle Nederlandse wapenbedrijven ongeschonden in handen van de Duitsers vielen, zoals de enige geweren- en munitiefabriek, de Rijks Artillerie Inrichtingen in Hembrug bij Amsterdam, maar ook de rijkswerven, de gehele Rotterdamse haven, de Fokkerfabriek in Amsterdam Noord, de Philips-zenderfabriek in Hilversum en de radiofabriek in Eindhoven - de grootste van Europa.

Maar ook alle Joodse bedrijven werkten gewoon door - deels ook bij gebrek aan een reëel alternatief en een helder beeld op de toekomst, zoals het grote internationale concern Van Leers Vatenfabriek, die eveneens een eigen walserij bij de Hoogovens in IJmuiden bezat, en regenjassenfabriek Hollandia Kattenburg. Na twee jaar werden overigens vrijwel alle Joodse personeelsleden hiervan toch gedeporteerd.

De Duitsers presteerden in 1939-1940 het onmogelijke: 20 jaar daarvoor waren zij verslagen, en hun land was in een enorme morele en economische crisis terechtgekomen. Daarbij doelt Marijnissen op het feit dat Duitsland zich economisch vergaand had hersteld en binnen enkele weken de Poolse, Noorse, Nederlandse, Belgische, Franse en Britse legers versloeg - terwijl die Fransen alleen al numeriek sterker waren dan de Duitsers , en meer tanks, vliegtuigen en kanonnen bezaten.

Marijnissen schetst aan de hand van de ongelofelijke groeicijfers van de Nederlandsche Unie een toestand van nationale shock, die ertoe leidde, samen met de vlucht van de koningin en de regering, dat de Nederlanders niet beters wisten te verzinnen dan gewoon met hun levens door te gaan: de koeien moesten hoe dan ook gemolken, het brood gebakken, de kinderen naar school en het vuilnis opgehaald. De regering gaf trouwens als advies om dat maar te doen.

Ook nu, na ruim 70 jaar, is er geen alternatief denkbaar: zou een nationale staking toen van de grond zijn gekomen? Heel misschien. En had die langer dan twee dagen kunnen doorgaan? Waarschijnlijk niet. En zou dat voor de Duitsers wat hebben uitgemaakt? Waarschijnlijk niet. Maar gebeurd is gebeurd.

Hier de eerste alinea's van Marijnissens column.

Het stond er echt, op een afbeelding in het Verzetsmuseum in Amsterdam: de Nederlandsche Unie had op haar hoogtepunt in 1941/1942 zo’n één miljoen sympathisanten, van wie 600.000 mensen als lid. Let wel: 600.000 leden is twee maal het totaal aantal mensen dat nu lid is van alle politieke partijen samen. De Unie wilde samenwerken met de bezetter, en zo onder andere de NSB dwarsbomen. Onze nationale geschiedschrijver van de Tweede Wereldoorlog Lou de Jong was minder genuanceerd.

Hij vond dat de Nederlandsche Unie gewoon fout was en gecollaboreerd had met de Duitse bezetter. Hoe dan ook: ik schrok wel toen ik die staafgrafiek zag. Je bent geneigd te denken: wij zijn een volk van collaborateurs. Maar wij weten – wat zij toen niet wisten – dat die oorlog vijf jaar zou duren en dat Duitsland de verliezer zou zijn. Dat maakt wel een verschil.

Ik heb dit een keer tijdens een vraaggesprek voorgelegd aan historicus Maarten van Rossem. Hij kwam met nog een treffend voorbeeld van het belang van wat hij „het tijdsperspectief” noemt. Van Rossem: „In de Eerste Wereldoorlog is er vier jaar gevochten aan het front voor een paar honderd meter terreinwinst, en Duitsland verloor die oorlog.

In 1940 begint Duitsland weer een oorlog tegen Frankrijk en de laatste verliest na tien dagen de facto de oorlog. Het was een fabuleus succes voor de Duitsers, waar de wereld vreselijk van onder de indruk was. Hoe kon dit, en vooral, wat voor toekomst gaan we tegemoet? De kentering in de Tweede Wereldoorlog kwam pas in 1942/1943.”





In Memoriam 1 februari 2013 

Onze vriend en medewerker Tom Posch 1937-2012   

Voormalig medewerker van deze site Tom Posch is op 27 september 2012  op 75-jarige leeftijd overleden. Hij zat ook in het bestuur van de sectie Freelance van de NVJ, waar ik hem leerde kennen. Helaas pas nu is zijn overlijden bekend geworden.

Tom was een joviale Amsterdammer. Hij leidde een veelkleurig leven, voer o.m. als jonge jongen in de jaren '50 naar Zuid-Amerika, werd marineofficier en later purser op passagiersschepen, een liefde die we deelden. Hij was ook nog een tijdje Volkswagen-dealer en had een reisbureau. In de jaren '80 werd hij correspondent voor onder meer de AVRO in Oost-Berlijn. Zijn grote moment kwam in 1988, de herontdekking van de plek van de Führerbunker, die de Oostduitsers per se verborgen wilden houden.

Tom pakte dat op de enig juiste manier aan, zoals in de leerboeken niet beschreven staat: omkoping met liters drank en sloffen sigaretten, eet- en drinkpartijen in officiële DDR-restaurants, onverklaarbare vriendschappen met kolonels van de verderfelijke Volksarmee, en ander irregulier druk- en trekwerk. Als er eens iets misliep, bleef hij blijmoedig, zoals die keer dat hij aan de Nederlandse grens werd betrapt met 300 flessen belastingvrije Oostduitse drank achterin zijn auto. Zijn levensstijl had hij voor een goed deel te danken aan zijn wilde jeugd als oorlogskind in het chaotische Amsterdam van in en vlak na de oorlog. Maar dat paste goed bij hem.

Vloeken kon hij uitstekend, kankeren nog beter, net als lachen. "Gódsammekrake, wát een klootzakken"  hoor ik hem nog lachend roepen, met zijn eigen accentuering, maar dat was voordat hij bij de Pinkstergemeente kwam. Zelfs die kregen het zoute water niet helemaal uit zijn bloed.

Zijn avonturiersbestaan kreeg een enorme knauw toen zijn oudste zoon bij een freak-accident in Bussum op het station door een glazen plaat viel, en binnen enkele minuten doodbloedde. Zijn vrouw stierf enkele jaren daarna even plotseling; zijn overgebleven zoon twee jaar later aan kanker. Tom had geen kleinkinderen. Hij woonde nog enige tijd in Bussum, maar wilde de plaats waar aan het eind van de weg zijn hele familie begraven lag, graag verlaten. Toen hij verhuisde, zag ik in de container buiten geheime Oostduitse stukken liggen. Hij kwam terecht in een aanleunwoning in Amsterdam. Aanleunen ging hem niet best af.

Tom spande zich in voor de aidsbestrijding en de zeekadetten en trok zich het lot aan van vooral de Dominicaanse gemeenschap in Nederland. Hij hielp mensen vaak en met volle inzet, en verwachtte dat zelden terug. Hij kreeg suikerziekte en verloor eerst één voet, en begin vorig jaar zijn tweede. De complicaties daarvan werden hem noodlottig. Tom was de laatste jaren een betrokken lid van een Pinkstergemeente in Amsterdam, waar hij veel steun vond.

Tom was een lastige kerel en een vriend van me. Hij werkte af en toe mee aan onze site. Ik heb hem de laatste maanden niet opgezocht en dat is niet goed. Ik hoop maar, dat hij niet eenzaam is gestorven.

Arthur Graaff

hoofdredacteur Nieuws-wo2.tk





Ebru en Auschwitz
column door Arthur Graaff
, 28-01-2013


Ebru Umar raakt de weg een beetje kwijt. Zondag schreef de columniste op GeenStijl over Auschwitz en de Jodenvervolging: de Nederlanders hebben het gedaan, en waarom moeten we dat dan zonodig herdenken?

 Dat leverde natuurlijk een topscore op, nog net geen 500 reaguurders and counting, dus dat zal haar wel stimuleren om zo door te gaan. Beetje ongestoord herdenken wordt steeds lastiger.


Ebru vergeet alleen dat het niet Nederlanders waren die hier meehielpen met de razzia's, verraad en treintransporten, maar slechte mensen. Net zoals er slechte Joden in de oorlog waren, die Joodse onderduikers verrieden.

De enige vrouw die na de oorlog in Nederland daadwerkelijk de doodstraf kreeg, was de tragische, Joodse verraadster Ans van Dijk. Haar proces was in mijn ogen een grote schande.


Maar het ontgaat Ebru kennelijk dat noch Nederlanders, noch Duitsers of Joden het patent op goedheid of slechtheid hebben. Evenmin als Turken of Armenen. En het is makkelijk scoren door het weer te hebben over de Nederlandse haat tegen Duitsers na de oorlog. Tot diep in de jaren '60 antwoordden schooljongetjes als Duitse toeristen hen de weg vroegen: 'Immer gerade aus', de zee in, terwijl hun ouders in Volkswagens rondreden.

Ebru herhaalt ook weer de valse aanklacht dat uit Nederland relatief de meeste Joden werden weggevoerd. Maar uit Duitsland. Oostenrijk en de Baltische staten verdwenen er tweemaal zoveel, uit Hongarije driemaal, en uit Polen 3 miljoen.... En wat ze verzwijgt is dat nergens anders dan hier zoveel Joden werden gered: 25.000 in de onderduik. Zomaar wat roepen is altijd makkelijk.

Relatief heeft de Israëlische holocaustinstelling Yad Vashem dan ook aan geen ander volk zoveel onderscheidingen verleend voor het redden van Joden, ruim 5.200. Dat is omgerekend dan  aan 1 op de 1.700 Nederlanders. De nummer 2 is Litouwen, met 1 op de 3.400 - de helft dus, en zo verder omlaag. En zondag werden er weer twee lintjes van Yad Vashem uitgereikt, in Zaandam. Maar dat schiet onder Ebru's radar.

Nederlanders als Jodenredders zijn gewoon nooit meer te kloppen. Kun je het kwade tegen het goede wegstrepen? Ik hoop het vurig. Er dient in ieder geval iets goeds te melden zijn. De overspelige clown Berlusconi, wrong man, wrong place, wrong time, verscheen zondag ongenood bij de Italiaanse holocaustherdenking om nog even hardop te wijzen op Mussolini's goede kanten. Goede kanten? Toegegeven, uit Italië verdwenen maar 12.000 Joden, dan nog vooral door Duits toedoen - Mussolini vond Jodenvervolging eigenlijk maar niks.

Misschien is het Ebru's Turkse achtergrond - die ze vaak benadrukt - dat ze zo graag over de oorlog wil schrijven, omdat die zo onbereikbaar is. Inburgering met terugwerkende kracht. Maar het gaat niet om de oorlog, of om Nederlanders, Duitsers of Turken, alleen maar om goed of fout, in de oorlog en erbuiten.

Speciaal voor Ebru: er zijn ook nog 3 Turken door Yad Vashem onderscheiden, onder hen de 'Turkse Schindler', Namık Kemal Yolga, een diplomaat die zo'n 1300 Turkse Joden in Frankrijk redde. De grootste redster onder de Nederlanders was 'tante' Truus Wijsmuller-Meijer, die zo'n 10.000 Joodse kinderen hielp ontsnappen uit Europa.
Sorry Ebru.


 



Dad's Army - 7 november 2012


Iedereen bij Dad's Army is nu bijna dood - op Ian Lavender na, de jonge solkdaat Pike, die altijd een das om moest van zijn moeder. Hij is van 1948, en begon als 20-jarige bij de serie. Hij werd gevormd door regisseur en schrijver David Croft, het komisch genie achter 'It ain't half hot Mum'en 'Állo 'Allo'.  Croft stierf in 2011, net als Clive Dunn in Portugal.


Profielwerkstuk
- 7 november 2012
Hoe komen omissies tot stand? Een profielwerkstuk over WO2 in Indonesië noemt niet één maal de Slag in de Javazee, die ons onze enige echte oorlogsheld opleverde: schout-bij-nacht Karel Doorman. Ook Wim Kan, cabaretier en schepper van de Oudejaarsconference, de man die in 1971-73 de Jappenkampem algemene bekendheid gaf in Nederland, staat er niet in. Waarom toch? En toch is het helemaal geen slecht stuk.Houden leraren daar niet een beetje toezicht op?

Boeken
- 7 november 2012
Wij verwierven heden twee boeken. 'Ernst R.V.V. Amsterdam' van Arend Dunnewind, een 'boek van oorlog en verzet'. Tien minuten bladeren maakt nog niet duidelijk wie of wat 'Ernst' is. Het boek is uitgegeven door Barndenburgh en Co in Sneek, in 1978. Het gaat over de Raad van Verzet, en het zijn vooral persoonlijke belevenissen. En 'D-Day'een aparte uitgave uit 1994 van Standaard Uitgeverij in een frisrode band.


Wim Kan en de oorlog - 7 november 2012
In de Wiki-bio van kan ontbrak nogalwat over de oorlog, en hoe diep het hem geraakt heeft. Dit dus maar bijgewerkt.

Was me niet meer bewust dat Kan in 1973 in zijn conférence uitvoerig op het bezoek van Hirohito inging, onder meer met het snijdende lied 'Er leven haast geen mensen meer', dat hij ook in zijn conférence zegt, hi zingt het iet, hij declameert niet, maar het werkt.


Er leven niet veel mensen meer die het hebben meegemaakt
De vijand heeft er ongeveer eenderde afgemaakt
Die slapen in een jutezak, de Burmahemel is hun dak
De kampen zijn verlaten, leeg de cellen
Er leven niet veel mensen meer die het kunnen navertellen

Wat aan die railroad is gebeurd weten de doden alleen
Daar, onder elke dwarsligger ligt welgeteld er één
Maar die houdt in de Burmagrond tot in de eeuwigheid zijn mond
Wat hier gebeurde had hij nooit kunnen voorspellen
Er leven niet veel mensen meer die het kunnen navertellen

Die alles weten nog van toen: de drie pagodenpas
De dodenspoorlijn bij Rangoon, ontvluchten, hoe dat was
Je werd zonder te zijn verhoord op keizerlijk bevel vermoord
Maar wie wil dat nu nog ten toon stellen
Er leven haast geen mensen meer die het kunnen navertellen

En toch leeft er nog altijd een die het navertellen kan
Die de geschiedenis kent als geen een: de keizer van Japan
Nou hij niet opgehangen is had op Soestdijk toen aan de dis
Tenminste toch eens iemand kunnen vragen hoe dat zat destijds in Burma
Aan die railroad, met die doden, en die ziekten, en die honger en diecellen

Wat had hij dat
Terwijl hij at
Mooi kunnen vertellen...

Ik heb op de dag van Kans dood rouwkleding gedragen, en werkte die dag in Bussum, bij uitgeverij Van Holkema en Warendorff. Kan was volgens mij een eerbaar man.

Overigens bleek me dfat de keizer Hirohito, wiens staatsbezoek in 1971 Kan wilde voorkomen, wel degelijk actief betroken was bij de oorlog en zelfs allerlei ingrijpende aanwijzingen aan leger en marine heeft gegeven. Hij was dus niet alleen het ceremonieel hoofd van de staat - veel en veel meer dan dat.


Horst Wessel  - Maandag 24-09-2012

Kwam een tekstje over het zingen van het Horst Wessellied uit 2007 tegen in De Gelderlander. Het lied werd gezongen door de Nederlandse Volksunie tijdens een demonstratie in Doetinchem. Hoewel het op straat werd gezongen stelden politie en justitie geen vervolging in. De tekst van het eerste couplet luidt:

    Die Fahne hoch! Die Reihen fest geschlossen!
    SA marschiert mit ruhig (mutig) festem Schritt.
    Kam'raden, die Rotfront und Reaktion erschossen,
    Marschier'n im Geist in unser'n Reihen mit.


De term "SA" verwijst naar Hitlers Sturmabteilung, een deelorganisatie van de nazipartij waarvan Hitler overigens in de nacht van de lange messen de top liet vermoorden. De SA was de voorloper van de SS. De politie vond het niet vervolgingswaard.


Morotai - zondag 23-09-2012
Waarom blijft onduidelijk, maar in de Engelstalige Jakarta Post dook eergisteren opeens een stukje op over Morotai, een klein eiland bij Ambon waar de laatste actief dienende Japanse soldaat in 1974 werd aangetroffen - het bericht van de overgave had hem in de jungle nooit bereikt.

Er blijkt ook een 'Battle of Morotai' plaats gevonden te hebben, waar 57.000 Amerikanen, Australiërs en Britten aan meededen en die duurde van 15 september 1944 tot in augustus 1945 - de Japanners gaven eenvoudig nooit op.

Deze laatste soldaat was overigens een Taiwanees, en hij heette in het Japans Teruo (voornaam) Nakamura, maar in zijn eigen taal - hij was van het volk de Amis - Attun Palalin, en volgens de Taiwanese pers Lee Guang-Hu.

Nakamura, zullen we maar zeggen, die de rang van gewoon soldaat had, ontving als nabetaalde Japanse soldij voor 30 jaar trouwe dienst $ 227,59.

Hij stierf in 1979 aan longkanker en heeft op Morotai een monument. Nakamura heeft een Japanse naamgenoot die jazz-bassist is en in 1942 geboren werd.


Gasgenerator - zaterdag 22-09- 2012
De nazi's hadden een groot gebrek aan benzine toen ze de oorlog begonnen waren. Daar verzonnen ze wat op: gasgeneratoren. In 1941 bleek er een zo te zien vrij groot landelijk Duits netwerk van vulstations voor houtsnippers te bestaan, bedoeld voor gasgeneratoren van auto's.

Een gasgenerator haalt het gas uit hout, op dat gas kan de auto die met zo'n ding dan rijden. Die apparaten zijn niet simpel, en ongeveer zo groot als een ouderwetse ronde wasmachine. Zo'n ding aan de gang houden was evenmin eenvoudig - hij moest continu op een bepaalde, vrij hoge temperatuur branden.

De kaart met de vulstations voor houtsnippers is afkomstig van de site van kaartenliefhebber Ian Byrne, hier het adres.

Volgens Byrnes gegevens waren er in Duitsland 500.000 voertuigen die op generatorgas oftewel houtgas reden - er bestond ook een organisatie die zich hiermee bezig hield: Generatorkraft. In Nederland waren ze tijdens de oorlog ook een bekend verschijnsel: het schijnt dat een meerderheid van de lijnbussen erop reed. Waarom dit systeem nu niet verder ontwikkeld wordt is een raadsel.


SIGSALY - vrijdag 21-09-2012

National Geographic of Discovery zond een paar weken terug een programma uit over het National Security Agency, het Amerkaanse antiterrorisme-bureau. Daarin beelden uit het NSA-museum - volgens de curator nog nooit op tv geweest. Hij liet ook het SIGSALY-systeem zien, voor het versleutelen van spraak over de telefoon.

Dit systeem trad in 1943 in werking en werd, zo vond ik op een website van het Science Museum , door Bell Laboratories ontwikkeld en nog door Alan Turing getest (dit jaar is Turings 100-ste geboortedag gevierd op 23 juni - hij was zoals bekend de leidende kracht achter het breken van de versleuteling van de Duitse Enigma-machines, waardoor de geallieerden de Slag om de Atlantic konden winnen en volgens Churchill zelfs de hele oorlog).


Pearl Harbor - donderdag 20-09-2012
Struikelde over een wonderlijk onderwerp op Wikipedia: de "Pearl Harbor advance-knowledge conspiracy theory".

In a nutshell: de Amerikanen konden Japanse codeberichten lezen, en wisten waarschijnlijk enige dagen tevoren dat er een oorlog met Japan aankwam, en mogelijk een aanval op Pearl.


Mama's bijl - woensdag 19-09-2012
Pas viel weer de verjaardag van mijn moeder, die geboren werd in 1915 en stierf in 1986. Ik moest even denken aan haar oorlogsverhalen uit Hilversum, waar zij in een familie in de middenklasse leefde aan Sumatralaan 7, een huis met 7 kamers, samen met oma, haar zus en haar broer.

Die broer ging overigens vrijwillig in ongeveer 1942 in Duitsland werken maar had het daar niet slecht en deed er zelfs langdurige Duitse vrienden op ('oom'  Walther, die na de oorlog wel eens kwam logeren en graag klassieke liederen zong bij onze vleugel).

Wat me het meest is bijgebleven is dat zij steeds meer en ongetwijfeld illegaal hout hakte - ze was nogal sportief en jongensachtig en hout genoeg in Hilversum. De bijl die ze daarbij gebruikte en de spanzaag zie ik nog voor me, die overleefden de oorlog - jammer dat die in de mist van de tijd verdwenen zijn. Ze hadden ook een soort bolderwagen die daarbij eveneens een hoofdrol speelde.

De familie heeft daar nooit echt honger geleden, of groot persoonlijk leed hoeven meemaken - het leven in Hilversum verliep tijdens de oorlog nogal gladjes: geen Jodenrazzia's, aanslagen of schietparijen op straat. Alleen de Februaristaking, het redden van tientallen Rotterdamse mannen in de trein op weg naar dwangarbeid in november 1944 en de grote razzia op Hilversumse mannen ook van november 1944 plus twee kleine bombardementen op het Nederlandse Wehrmachthoofdkwartier dat er gevestigd was. Wonderlijk genoeg herinner ik me niet dat zij over die voorvallen ooit iets verteld heeft.

Er liggen nu in Hilversum een stuk of 10 'struikelstenen' voor gedeporteerde en vermoorde Joden - van de 1.800....


Poetin - dinsdag 18-09-2012
De Russen hebben - uiteraard - vrijwel de gehele overwinningsparade op het Rode Plein van 9 mei 2012 op YouTube gezet. De schoft en moordenaar Poetin heeft de hoofdrol.


BBC: The Genius Of Design
BBC in The Genius Of Design 3 of 5 Blueprints For War 2010 - Turpins stengun mark II - de tweede versie na het prototype - kostte 2 pound 7 shilling om te maken en bestond uit 69 onderdelen, wat door directeur Walter Lines van de Tri-Ang speelgoedfabriek in Londen, toen waarschijnlijk de grootste in de wereld, werd verminderd tot 48 voor de mark III.

De De Havilland Mosquito droeg als bijnaam "the Wooden Wonder" omdat hij van latten en triplex gemaakt was, en aanvankelijk bovendien ongewapend. Het was gedurende de hele oorlog het snelste vliegtuig. Ontwerper was R.E. Bishop. Het toestel droeg vrijwel net zo veel bommen als de Flying Fortress en er gingen de minste van verloren zo zegt de BBC.

Even checken: de FF kon 4 ton bommen vervoeren, de Mossy 2. Wel is het duidelijk dat de twee bemanningsleden van de Mosquito een groot voordeel bezaten tegenover de 10 van de FF.

Zelfs de Beeb heeft niet altijd gelijk. Maar wel heel vaak.


Yankee Air Museum - maandag 17-09- 2012


Er bestaat in de VS een richtingenstrijd wat betreft de presentatie van WO2: de vrolijke en de serieuze richting.

Eén blik op de homepage van het Yankee Air Museum, gelegen naast de grootste vliegtuigfabriek uit WO2,  Willow Run waar Ford op zijn bekende manier Consolidated B-24s liet bouwen, maakt genoeg duidelijk: glimlachende jongedames in Andrew Sisters-kleding.

Het museum bezit een vliegende B-17 waar iedereen voor $ 425 in mee mag, maar het kan ook in hun B-25. Curieus genoeg hebben ze weer geen B-24. Ze bestaan al wel 30 jaar (opgericht in 1981)  In de fabriek werden, zo meldt het museum op zijn site, door 42.000 werkers en werksters elke 59 minuten een B-24 voltooid (volgens het Michigan Historical Museum elke 63 minuten)

In 2004 vernietigde een grote brand veel van de spullen, maar de vier vliegtuigen konden gered worden. Ze willen in 2013 een grote nieuwe hangar neerzetten. Ik zal voorzitter. Ray eens mailen hoe dat zit.

Het modellenmerk Corgi levert (leverde?) een model van de B-24 'Michigan' in metaal op schaal 1 op 72, dus met een spanwijdte van zo'n 28 cm. Waar en of er in Michigan nog complete B-24s zijn is echter onduidelijk.

Hier is de mail:
Dear Ray,
Please allow me to introduce myself: my name is Arthur Graaff, Dutch, journalist, I'm the editor of a site on WW2. Saw your excellent site. Just one question: with the advent of your new hangar, will you also get a B-24? Or is there one near you in Michigan?  How rare would they be?
I'm sure I'm not the first to pose this question to you. Please elaborate as much as you like.
Thanks!
Best
Arthur E.A.J. Graaff
ed. Nieuws-WO2.tk.
Het antwoord van Ray: een B-24 gaat niet lukken. Jammer.