Skip to main content

...............................................................................................................

.......................................................
NIEUWS WO2
ACHTERGRONDEN
BEZETTING NL
CURIOSA VAN DE OORLOG
DOSSIER KLAAS FABER
DOSSIER MARKTPLAATS
FOTO'S
JODENVERVOLGING
LANDOORLOG
LUCHTOORLOG
OORLOGSDAGBOEK
OVERZICHT WO2
VANDAAG GEBEURD
ZEEOORLOG
Indische Koopvaardijramp
Onderzeedienst
Pearl Harbor
Redding Duinkerken
Memobord gastenboek
Indie-45-50
marktplaats-fotos
Leestafel
marai
INDEPERS

N I E U W S  -   W O 2  . T K

 

Z E E O O R L O G 

 

  

 

I N D I S C H E


K O O P V A A R D I J


R A M P

 

 

 

 


 V E R V O L G   V A N    V O O R P A G I N A

 

Japanse slachting onder Nederlandse koopvaardij in Indië in maart 1942

De Indische koopvaardijramp

 

AMSTERDAM, 1-03-2012 - De Japanners vernietigden niet alleen de oorlogsvloot

van de geallieerden in Indië in februari-maart 1942, bij onder meer de Slag in

de Javazee. Zij traden ook meedogenloos op tegen de koopvaardijschepen.

Daarnaast begrepen de Nederlandse zeelieden, de kapiteins en de reders de

boodschap en deden maar liefst 13 eigen schepen zelf zinken. In die ene week zelfs

een totaal van 40 schepen.

 

Alles bij elkaar was de week van 28 februari tot 7 maart 1942 de grootste rampenweek uit de hele geschiedenis van de Nederlandse koopvaardij: er gingen 30 koopvaardijschepen verloren. De datum van 2 maart vormt bibnnen die geschiedenis het absolute dieptepunt: 15 koopvaardijschepen op één dag verloren.

 

 

Foto boven: de grote haven Tandjong (Tanjung) Priok, bij Batavia (Djakarta). Welk schip hier vertrekt is onduidelijk, evenls het jaar. Het is echter één van de grote interbnationale passagiesschepen, meestal bestemd voor de koloniale vaart naar Nederland.

 

Ook de marine verloor in die periode veel, 10 kleinere schepen, naast de kruisers De Ruyter en de Java en de jager Kortenaer die al in de Slag in de Javazee op 27 en 28 februari 1942ten onder gingen. Overigens ging het bij de koopvaardijschepen over het algemeen om destijds middelgrote schepen: tussen 500 en 5.000 ton - vergelijk bijvoorbeeld het ss Rotterdam dat nu in de gelijknamige havenstad ligt: 35.000 ton.

 

Op 1 maart dag lukte het de Japanners bij hun aanval op Indië om daar 7 Nederlandse schepen, plus 2 marineschepen te kelderen; bovendien zonk de marine zelf de HrMs Witte de With. Die dag valt op, omdat daarbij bijna 600 opvarende burgers  hun leven verloren.

 

Die dag wisten de Japanners ook nog de Amerikaanse kruiser USS Houston en de Australische kruiser HMAS Perth in de Indische wateren te vernietigen, plus een aantal Britse en Amerikaanse jagers. Op de USS Houston stierven 693 man inclusief kapitein Albert H. Rooks. Op de Australische HMAS Perth stierven 353 man inclusief kapitein Hector Waller. Deze datum bracht dus een dodental van 1646 man.

 

De aandacht van de geschiedenis is vooral uitgegaan naar de marine, niet op de minste plaats vanwege de heldendood van schout-bij-nacht Doorman tijdens de Slag in de Javazee op 28 februari. Maar het feit dat er geen opvolgers meer bestaan van de koopvaartrederijen van toen, en dat de marine nu nog wel bestaat, speelt natuurlijk een rol bij het levend houden van de herdenkingen.

 

 



Ramp met ss Rooseboom

De meeste burgerdoden verdronken op 1 maart 1942 toen het ss Rooseboom (foto boven) werd getorpedeerd. Dit vracht- passagiersschip van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM), onder kapitein M.A.C. Boon, was op 26 februari vanuit Batavia (Djakarta) vertrokken, om via Padang op Sumatra met 500 evacuées w.o. 250 Britse soldaten naar Colombo (Ceylon) uit te wijken, zo meldt het maritme kalendarium van het Scheepvaartmuseum.

 

Het schip werd door de Japanse onderzeeboot 'I 59' tot zinken gebracht op ongeveer 700 zeemijl ten westen van Sumatra op de Indische Oceaan. Hierbij kwamen in totaal circa 500 opvarenden om het leven. Op de foto wordt duidelijk dat dit vrachtschip niet op zoveel passagiers berekend was: er waren maar 6 middelgrote reddingsboten - hoeveel reddingsvesten er aan boord waren, is onbekend. Het lukte het ss Palopo slechts 4 overlevenden op te pikken, de enige 2 andere overlevenden strandden 26 dagen later met een reddingssloep op het kleine eiland Sipora.

 

 

 

 Foto boven: de tanker ms Augustina, waarvan op één man na de hele bemanning door de japanners werd vermoord.

 

Slachting van de Augustina

Dan was er nog de slachting van de bemanning van het ms Augustina. De tanker Augustina van de Nederlandsch-Indische Tankstoomboot Maatschappij , trachtte met kapitein A.J. Moerman te ontsnappen uit Tandjong Priok, de haven van Djakarta. De kapitein wilde vluchten naar Australië maar zijn schip werd onderschept door een Japanse torpedobootjager. De jager gaf schoten voor de boeg om het schip tot stoppen te dwingen.

 

De bemanning bracht het schip echter snel zelf tot zinken en kreeg toen van de Japanners de opdracht om met twee sloepen langszij de Japanse jager komen. Nadat de Japanners de sloepen hadden leeggeroofd, nam de jager deze boten op sleeptouw, waarna ze later volgens scheepshistoricus L.L.van Münching uit wraak voor het zinken onder vuur werden genomen.

Dat kostte 39 opvarenden het leven. De 3e machinist wist echter te ontsnappen en belandde in Makassar op Celebes in de strafgevangenis.

 

Later zou hij in het beruchte, vooral Nederlandse dwangarbeiderskamp Fukuoka No.2 in Nagaksaki terechtkomen, waar hij de grofste dagelijkse mishandelingen en bovendien de aanval met de atoombom overleefde. Pas op 12 september 1945 - 10 dagen na de officiële capitulatie van japan - werd dit kamp bevrijd. Later kwam uit dat 2 Chinese zeelieden deze slachting ook overleefden.

 

Ondanks de enorme aantallen verloren schepen en doden was dit nog niet het einde. De ramp met de Junyo Maru zou alles nog in de schaduw stellen: op  18 september 1944 zonk dit schip voor de kust van Sumatra, met ongeveer 5.620 doden.

 

 

 


 

 

 OVERZICHT  VAN  VERLOREN  SCHEPEN

 

Java, 28 feb t/m 7 mrt 1942

Deze opgave dd 2-03-2012 is niet defintief..

 

 

28 februari 1942

1 Nederlandse tanker gezonken, nog een ander schip, plus 5 geallieerde oorlogsschepen, totaal 7 schepen

  • Moesi - slachtoffers onbekend; vaart als HrMs Ben2 voor marine
  • ss Schouten - door eigen bemanning gezonken

1 maart 1942

Weer 7 Nederlandse schepen gezonken, plus 3 Nederlands oorlogsschepen en 4 geallieerde schepen, totaal 14 schepen

 SCHIP


DODEN

ss Rooseboom

500 doden 

ss Augustina38 doden

ms Modjokerto 

42 doden (hele bemanning)

ss Parigi            

9 doden 

ms Poolster

geen

ss Siaoe

 29 doden

ss Tomohon1 dode

HrMs Bellatrix

onbekend

HrMs Endeh

7 doden 

HrMs Witte de With

 geen

USS Houston

 693 doden

HMAS Perth

 353 doden

HMS Exeter

 geen doden

HMS Encounter

 8 doden

 

2 maart 1942

Op 2 maart volgen nog eens 15 Nederlandse koopvaardijschepen - er is geen dag in de Nederlandse geschiedenis waarop zoveel schepen verloren gingen. Daarbij nog de onderzeeboot HrMs K XVIII en de jagers HrMs Banckert en HrMs Witte de With.

  • HrMs Banckert  - door marine vernietigd
  • HrMs Witte de With - door eigen bemanning gezonken
  • HrMs K XVIII - geen doden, door eigen bemanning gezonken
  • Anastasia -  door eigen bemanning gezonken
  • Aldegonda - door eigen bemanning gezonken
  • Angelina - door eigen bemanning gezonken
  • Josefina - door eigen bemanning gezonken
  • Juno - door eigen bemanning gezonken
  • Kasuaris - door eigen bemanning gezonken
  • Mio - door eigen bemanning gezonken
  • Moeara Boelian - door eigen bemanning gezonken
  • ss Mijer - door eigen bemanning gezonken
  • Paula - door eigen bemanning gezonken
  • ms Siantar - aangevallen, 21 doden
  • ss Sinabang - aangevallen; geen doden
  • ss Sidajoe - door eigen bemanning gezonken
  • Tembusu - door eigen bemanning gezonken
  • ss Van Waerwijck - door eigen bemanning gezonken

 
 3 maart 1942

Op 3 maart 1942 vernietigen de Japanners nog steeds schepen, maar geen Nederlandse.

  • ss Tjikarang - door eigen bemanning gezonken
  • USS Asheville - 159 doden; gehele bemanning op 1 na, die later stierf; de Japanners schoten de bemanning met machinegeweren dood nadat hun schip vernietigd was

 

4 maart 1942

Op 4 maart 1942 vernietigen de Japanners nog 2 Nederlandse koopvaardijschepen en 1 marineschip. Op 5 maart ging geen enkel schip verloren.

  • ss Rokan - geen slachtoffers
  • Merkus - geen slachtoffers
  • HrMs Tydeman - aangevallen; slachtoffers onbekend

 

6 maart 1942

Op 6 maart 1942 gingen nog 5 Nederlandse schepen verloren, waarvan 5 oorlogsschepen.

  • ss Poseidon  - door eigen bemanning in brand gestoken
  • HrMs Kampar -  door eigen bemanning gezonken
  • HrMs Serdang -  door eigen bemanning gezonken
  • HrMs Eland Dubois - door eigen bemanning gezonken
  • HrMs Jan van Amstel - aangevallen; 21 doden
  • HrMs Pieter de Bitter - door eigen bemanning gezonken
  • HrMs Willibrord Snellius - door eigen bemanning gezonken

 

7 maart 1942

Op 7 maart verdween het laatste schip dat bij de Japanse aanval verloren ging.

  • HrMs De Gouden Leeuw  - door eigen bemanning gezonken

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                              

 

  

I  N  D  E  X

Scroll naar beneden om de artikelen te lezen