Skip to main content

...............................................................................................................

.......................................................
NIEUWS WO2
ACHTERGRONDEN
BEZETTING NL
CURIOSA VAN DE OORLOG
DOSSIER KLAAS FABER
DOSSIER MARKTPLAATS
FOTO'S
JODENVERVOLGING
LANDOORLOG
LUCHTOORLOG
USAAF Aanval 4 juli
Bombardement Geleen
OORLOGSDAGBOEK
OVERZICHT WO2
VANDAAG GEBEURD
ZEEOORLOG
Memobord gastenboek
Indie-45-50
marktplaats-fotos
Leestafel
marai
INDEPERS
N I E U W S  -   W O 2  . T K  






  L U C H T  
..
..
O O R L O G








Bombardement op Geleen en mijn Maurits


7-10-2012

Op 5 oktober 1942 startten in Engeland in totaal 257 bommenwerpers van RAF-vliegvelden.  Het ging om de standaard Britse bommenwerpers: Lancasters, Stirlings en Wellingtons.
Het doel was die nacht de Duitse stad Aken, vlak naast de grens van Zuid-Limburg. Maar de weersverwachting was slecht: regen, wind, beperkt zicht, lage temperaturen, onweer.

De bommenwerpers werden zoals gewoonlijk door een groep pathfinders geleid: 25 toestellen van de types Halifax, Lancaster en Wellington. Zij zouden met lichtfakkels en brandbommen het doel aanduiden.

Foto rechts: een overzicht van de mijn Maurits, toen de grootste van Nederland.

Maar al bij de start werd één Wellington-pathfinder door de bliksem getroffen, en moest een noodlanding maken. Een andere pathfinder vloog nog boven Engeland in brand en stortte op het kleine stadje Somersham neer. Dat kostte 13  Britse burgers hun leven.

Het vinden van het doelgebied bleek door het slechte weer, dat ook de instrumenten stoorde, erg moeilijk. Een aantal vliegtuigen lieten daarom hun bommen tamelijk willekeurig in het hele doelgebied vallen.

Geleen, en plaatsen als Heerlen, Brunssum en Kerkrade werden getroffen, inclusief de mijn Maurits, grootste en belangrijkste van Nederland. De mijn, cruciaal voor de brandstofvoorziening van Nederland,  was toen al onder Duits beheer gesteld. De Duitsers roomden een steeds groter deel van de productie af voor hun oorlogsinspanning.

Geleen werd dus ook geraakt, zij het dan per ongeluk. Het gevolg was dat op de late avond van in najaar 1942 ongeveer 100 mensen in en om de plaats hun leven verloren.

Om 21.42 uur was al een luchtgevaar gemeld, gevolgd door "groot alarm" om 21.55 uur. Direkt daarna vielen de bommen al op de stad.

Foto rechts: bomschade in Geleen. Zo'n 160 huizen gingen volledig verloren.

Geleen moest 2 aanvalsgolven doorstaan, die ruim een uur, tot 23.10 uur duurden en het werk waren van ongeveer 30 vliegtuigen.

Om 23.55 uur werd het groot alarm weer ingetrokken. De stad brandde, water en licht waren uitgevallen, de brandweer moest water uit twee beken pompen.

 Er vielen die avond 83 doden en 22 zwaargewonden in Geleen zelf, plus enkele tientallen in de omliggende plaatsen. In Geleen werden verder 59 woningen volledig verwoest en van de 227 zwaar beschadigde woningen waren er 103 slooprijp. Verder waren 528 huizen beschadigd en 1728 huizen hadden alleen dak- en glasschade. Ongeveer 3.000 mensen werden dakloos.

Ter vergelijking: bij het bombardement op Middelburg vielen 20 doden, hoewel het centrum van de stad geheel; verwoest werd.

Foto links: Geleen vanuit de lucht, vlak voor het bombardement. De staatsmijn Maurits ligt bovenaan de foto.

Bij de Staatsmijn Maurits in Geleen, de grootste mijn van Nederland,  klonk het groot alarm om 22.00 uu, tijdens de wisseling van de middag- op de nachtdienst. Bij het begin van het luchtalarm waren er rond de 4.000 mijnwerkers.

Zo'n 1700 man bevonden zich in de mijn en 2300 bovengronds, plus 300 die vast bovengronds werkten. Schacht I van de mijn werd door enkele brandbommen getroffen, zodat de lift stopte. De verbindingsbrug tussen de beide schachten brandde ook al.

Foto rechts: de plaquette op het kerkhof Lutterade.

Het enorme Mauritscomplex met zijn naastgelegen cokesfabriek werd nog door 9 andere bommen getroffen. Op het houtterrein ging een grote voorraad mijnhout in vlammen op.

Ook konden wagons met mijnhout niet meer verplaats worden vanwege beschadigde rails. Overal op het uitgestrekte bedrijfsterrein braken verder kleinere branden uit.

De bedrijfsbrandweer van de Maurits en zijn cokesfabriek begonnen al snel met blussen, maar konden dit niet alleen aan. Naast de bedrijfskorpsen van de staatsmijn en cokesfabriek Emma uit Heerlen en van de staatsmijn Hendrik uit Brunssum, assisteerden brandweerkorpsen uit de omgeving zoals Sittard, Kerkrade, Roermond, en zelfs uit Venlo, Eindhoven, Tilburg, Breda en Rotterdam. In totaal kwamen er 10 korpsen te hulp, zelfs uit Geilenkirchen in Duitsland. Dat korps van 13 man was eerst in Aken ingezet en bereikte om 4 uur 's nachts de Maurits. Enkele brandden op het houtterrein woedden toen nog.

De lift van Schacht II was direct uit voorzorg gestopt, hoewel daar geen brand was. Om 22.00 uur kwam de mededeling dat de mijnwerkers via de ladders in Schacht II de mijn konden verlaten. Op dinsdagochtend 6 oktober, om 3.15 uur, 5 uur daarna, verschenen de eerste kompels weer bovengronds. Daarna kwamen ongeveer 200 mannen per uur aan de oppervlakte. Maar om 7 uur was het klimmen weer vorbij en ging de lift in Schacht II weer draaien.

Bij de Staatsmijn Maurits stierven door het bombardement 13 mensen. Daarbij waren er ook nog 1 zwaar- en 42 lichtgewonden. Op de Cokesfabriek Maurits stierven door het bombardement en de branden 5 mensen. De materiële schade beliep naar schatting 1.6 miljoen gulden - nu omgerekend 10 miljoen euro. het duurde een half jaar voordat de mijn weer normaal produceerde.

In 1958 kwam er in Geleen op het Lutterader kerkhof een monument ter herinnering aan het bombardement en in 2003 nog een op de hoek Molenstraat - Augustinusstraat - Pastoor van Eijsstraat.

Het bombardement was een grote en onverwachte schok voor de bewoners van de mijnstreek, waar ze anno 2012 nog niet over uitgepraat zijn. De herdenking van afgelopen vrijdag 5 oktober 2012 - 70 jaar later - en de verschijning van een boek over deze ramp maken dat duidelijk.

Ontleend aan www.demijnen.nl

TERUG NAAR LUCHTOORLOG>>>

Foto onder: de mijn Maurits in het landschap, achteraan de foto. De vage berg helemaal achteraan bestaat uit mijnsintels en -afval.